Şener Üşümezsoy “Deprem Düzce'de olacak” dedi mi? İşte açıklamanın gerçek bağlamı

Prof. Dr. Şener Üşümezsoy'un Marmara Denizi'ndeki son sismik hareketliliğe ilişkin değerlendirmesinde kullandığı “Deprem orada olmayacak, Düzce'de olacak” sözleri gündem oldu. Açıklamanın çok sayıda haber sitesinde Düzce vurgusuyla aktarılması, “Üşümezsoy Düzce için yeni bir deprem uyarısında mı bulundu?” sorusunu beraberinde getirdi.

Düzce Hür Haber, Üşümezsoy'un gündem olan son açıklamasını daha önce Düzce hakkında yaptığı değerlendirmelerle birlikte inceledi. Açıklamanın bütünü değerlendirildiğinde, söz konusu ifadenin Düzce için tarih verilmiş yeni bir deprem tahmininden ziyade Üşümezsoy'un 17 Ağustos 1999 sonrasında savunduğunu söylediği görüşe gönderme yaptığı görülüyor.

Üşümezsoy gerçekten “Düzce'de olacak” dedi mi?

Evet. Üşümezsoy'un son açıklamasında söz konusu ifade yer alıyor.

Marmara Denizi'nde son dönemde meydana gelen küçük depremleri ve Adalar Fayı üzerindeki tartışmaları değerlendiren Üşümezsoy, Adalar'dan Küçükçekmece'ye uzandığı belirtilen fayın aktif olduğu yönündeki görüşe karşı çıktı.

Üşümezsoy, geçmişte katıldığı canlı yayınlarda dile getirdiği görüşleri anlatırken “Deprem orada olmayacak, Düzce'de olacak” ifadesini kullandı.

Ancak bu cümlenin ardından yaptığı açıklamalar, Düzce vurgusunun hangi bağlamda kullanıldığını anlamak açısından önem taşıyor.

Açıklamanın devamında 17 Ağustos sonrasını anlattı

Üşümezsoy, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin ardından bölgede meydana gelen depremlerin Adalar Fayı ile ilişkilendirildiğini, kendisinin ise o dönemde buna karşı çıktığını anlattı.

Adalar Fayı'nın büyük deprem üretecek aktif bir yapı olmadığı görüşünü savunan Üşümezsoy, o dönemde depremin Düzce'de olacağını ifade ettiğini söyledi.

Bu ayrıntı, gündeme taşınan “Düzce'de olacak” cümlesinin tek başına okunması ile açıklamanın tamamının değerlendirilmesi arasında önemli bir fark bulunduğunu gösteriyor.

Daha önceki sözleri 12 Kasım 1999 bağlantısını ortaya koyuyor

Üşümezsoy'un daha önce yaptığı açıklamalar, bugün yeniden gündeme gelen Düzce vurgusunun hangi olaya gönderme yaptığını daha açık hale getiriyor.

Üşümezsoy, 17 Ağustos 1999 sonrasında İstanbul ve Adalar çevresinde büyük bir deprem beklentisinin tartışıldığı dönemde kendisinin fayın Düzce tarafında olduğunu savunduğunu ve ardından 12 Kasım 1999'da Düzce'de 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini anlatmıştı.

Düzce Hür Haber'de daha önce yayımlanan Büyük Düzce depremi geliyor mu? İşte uzmanından yanıt başlıklı haberde de Üşümezsoy'un Adalar Fayı ve Düzce hakkındaki önceki değerlendirmelerine yer verilmişti. Üşümezsoy o açıklamasında da 17 Ağustos sonrasındaki tartışmaları anlatırken “Adalar fayında hiçbir şey yok, fay Düzce'de” görüşünü dile getirmişti.

Düzce için yeni bir deprem uyarısı mı yaptı?

Mevcut açıklamada Üşümezsoy'un Düzce'de yakın zamanda yeni bir büyük deprem meydana geleceğini söylediğine ilişkin açık bir ifade bulunmuyor.

Düzce için yeni bir depremin tarihi, olası büyüklüğü veya gerçekleşeceği zaman aralığına ilişkin somut bir tahmin de açıklamada yer almıyor.

Bu nedenle “Deprem Düzce'de olacak” cümlesini tek başına ele alarak Düzce için yapılmış yeni ve yakın vadeli bir deprem uyarısı şeklinde aktarmak, açıklamanın bütünündeki zaman ve konu bağlamını eksik bırakıyor.

Bununla birlikte Üşümezsoy'un söz konusu ifadeyi gerçekten kullandığının da altını çizmek gerekiyor. Buradaki kritik ayrım, cümlenin söylenip söylenmediğinden ziyade hangi dönem ve hangi deprem tartışması anlatılırken kullanıldığı.

Güncel açıklamanın merkezinde Adalar Fayı var

Üşümezsoy'un son değerlendirmesinin merkezinde Düzce'den çok Marmara Denizi ve Adalar Fayı bulunuyor.

Büyükada'nın güneyinde meydana gelen son küçük depremlerin Adalar Fayı'nın aktif olduğunun göstergesi olarak yorumlanmasına karşı çıkan Üşümezsoy, söz konusu sarsıntıların ana fay yerine farklı ve daha genç fay yapılarıyla ilişkili olduğu görüşünü savunuyor.

Adalar Fayı için “Çin Seddi” benzetmesini kullanan Üşümezsoy, bu fayın hareketsiz olduğu ve beklenen büyük İstanbul depreminin kaynağı olmayacağı görüşünü dile getiriyor.

Bu değerlendirmeler Üşümezsoy'un bilimsel görüşünü yansıtıyor. Marmara Denizi'ndeki fayların özellikleri ve gelecekteki deprem tehlikesi konusunda bilim insanları arasında farklı modeller ve değerlendirmeler bulunuyor.

“Düzce'de olacak” sözü neden yeniden gündeme geldi?

Üşümezsoy'un Düzce ile ilgili değerlendirmeleri yeni değil. Deprem uzmanı, daha önceki açıklamalarında da 17 Ağustos 1999 sonrasında Adalar Fayı konusunda yapılan değerlendirmelere karşı çıktığını ve depremin Düzce yönünde gerçekleşeceğini savunduğunu anlatmıştı.

Son açıklamasında aynı döneme ilişkin değerlendirmelerini yeniden anlatırken kullandığı “Deprem orada olmayacak, Düzce'de olacak” cümlesinin öne çıkarılması, sözlerin Düzce için yeni bir deprem beklentisi olarak algılanmasına yol açtı.

Oysa Üşümezsoy'un önceki açıklamalarıyla son sözleri birlikte değerlendirildiğinde, Düzce vurgusunun geçmişte savunduğunu söylediği görüş ve 12 Kasım 1999 Düzce depremiyle bağlantılı olduğu görülüyor.

Sonuç: Yeni Düzce depremi tahmini olarak okumak doğru değil

Eldeki açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde Üşümezsoy'un “Düzce'de olacak” ifadesini gerçekten kullandığı, ancak bunu 17 Ağustos 1999 sonrasında Adalar Fayı konusunda savunduğunu söylediği görüşü anlatırken dile getirdiği anlaşılıyor.

Üşümezsoy'un daha önceki açıklamalarında bu değerlendirmeyi 12 Kasım 1999 Düzce depremiyle ilişkilendirmesi de sözün geçmişe dönük bağlamını ortaya koyuyor.

Bu nedenle mevcut açıklamayı Düzce için yapılmış yeni, tarih verilmiş veya yakın vadeli bir büyük deprem tahmini olarak değerlendirmek doğru değil.

Depremlerin kesin zamanını önceden belirlemek mümkün olmadığından, deprem tehlikesi ve riskine ilişkin değerlendirmelerde resmi kurumların güncel verileri ile bilimsel çalışmaların takip edilmesi önem taşıyor.