Düzce'de hava kirliliği: Resmî raporda 130 kez sınır aşımı

Düzce'de kış ayları yaklaşırken hava kalitesi yeniden gündeme geldi. Düzce Hür Haber, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2025–2029 Düzce İli Temiz Hava Eylem Planı'nı inceledi. Resmî belgede, Düzce Merkez Hava Kalitesi Ölçüm İstasyonu'nda 2024 yılında PM10 günlük sınır değerinin 130 kez aşıldığı belirtildi. Planda kış aylarında hava kirliliğini artıran etkenler ve 2029 yılına kadar uygulanması öngörülen önlemler de yer aldı.

Merkez istasyonunda 130 kez sınır aşıldı

Resmî planın hava kalitesi ölçümlerine ilişkin bölümünde, 1 Ocak–31 Aralık 2024 döneminin sonuçları değerlendirildi.

Buna göre Düzce Merkez Hava Kalitesi Ölçüm İstasyonu'nda PM10 yıllık ortalaması 54 mikrogram/metreküp (µg/m³) olarak kaydedildi.

PM10 için günlük 50 mikrogram/metreküp sınır değeri ise aynı yıl 130 kez aşıldı.

Belgede günlük sınır değer için yıllık izin verilen aşım sayısının 35 olduğu belirtilirken, Merkez istasyonunda kaydedilen aşım sayısının bu sınırın üzerinde gerçekleştiği görüldü.

Raporda sınır aşımlarının ağırlıklı olarak öğle ve akşam saatlerinde yaşandığı ifade edildi.

Bahçeşehir'de farklı ölçüm sonucu

Temiz Hava Eylem Planı'nda Düzce Merkez ve Bahçeşehir hava kalitesi ölçüm istasyonlarının verilerine de yer verildi.

2024 yılı PM10 ortalaması Merkez istasyonunda 54 µg/m³, Bahçeşehir istasyonunda ise 33,36 µg/m³ olarak kaydedildi.

Merkez istasyonunda PM2.5 yıllık ortalaması da 22,71 µg/m³ olarak belirtildi.

İstasyonlar arasındaki ölçüm farkı dikkat çekerken, bu sonuçlar Düzce'nin bütün mahallelerinin hava kalitesi bakımından sıralandığı anlamına gelmiyor. Ölçüm istasyonlarının konumu ve temsil ettiği alanlar farklılık gösterebiliyor.

Düzce'de kışın hava neden kirlenebiliyor?

Resmî planda Düzce'nin coğrafi yapısı ve meteorolojik özelliklerinin hava kirliliği üzerindeki etkisi ayrıntılı olarak ele alındı.

Düzce'nin çevresinin yükseltilerle çevrili olması, bazı dönemlerde rüzgâr hızının düşük seyretmesi ve kış aylarında görülebilen sıcaklık terselmesi, kirleticilerin atmosferde dağılmasını güçleştirebiliyor.

Enverziyon olarak adlandırılan sıcaklık terselmesi sırasında, kirleticiler yere yakın hava tabakasında birikebiliyor.

Raporda özellikle kış sezonunda katı yakıt kullanımının arttığı dönemlerde ve elverişsiz meteorolojik koşullarda hava kirliliğinin daha belirgin hale gelebildiği ifade ediliyor.

Kömür, trafik ve sanayi etkisi

Temiz Hava Eylem Planı'nda evsel ısınma, trafik ve sanayi faaliyetleri hava kalitesini etkileyen başlıca kaynaklar arasında değerlendirildi.

Konutlarda doğalgaz kullanımının yaygınlaşmasına rağmen katı yakıt kullanımının devam ettiği belirtilirken, özellikle soğuk dönemlerde ısınma kaynaklı emisyonların önemine dikkat çekildi.

D-100 kara yolu ve TEM Otoyolu üzerinden gerçekleşen yoğun araç trafiği ile sanayi faaliyetleri de hava kalitesini etkileyebilen unsurlar arasında gösterildi.

Bununla birlikte belgede, her bir kaynağın toplam kirliliğe ne oranda katkıda bulunduğunu gösteren kesin bir yüzdelik dağılım yer almıyor.

2029 yılına kadar hangi önlemler planlanıyor?

2025–2029 Temiz Hava Eylem Planı'nda hava kirliliğini azaltmaya yönelik çeşitli çalışmalar öngörülüyor.

Bunlar arasında doğalgaz kullanımının yaygınlaştırılması, katı yakıt satışlarının denetlenmesi, binalarda ısı yalıtımının geliştirilmesi, araçların egzoz emisyonlarının kontrol edilmesi ve sanayi tesislerinin denetlenmesi bulunuyor.

Toplu taşımanın geliştirilmesi, bisiklet yollarının yaygınlaştırılması ve araç trafiğinden kaynaklanan emisyonların azaltılması da planda ele alınan başlıklar arasında yer alıyor.

Söz konusu çalışmaların eylem planında bulunması, tamamının uygulamaya geçirildiği anlamına gelmiyor.

Şehir planlamasına ilişkin önemli ayrıntı

Resmî belgede hava kirliliğiyle mücadelede şehir planlamasının önemine de dikkat çekiliyor.

Yeni sanayi alanlarının yer seçiminde emisyonların yerleşim bölgeleri üzerindeki etkisinin dikkate alınması gerektiği belirtiliyor.

Ayrıca hava dolaşımını sağlayacak alanların oluşturulması ve rüzgâr akışını engelleyecek yapılaşmanın önlenmesi öneriliyor.

Bu değerlendirmeler, hava kalitesinin yalnızca yakıt tüketimiyle değil, ulaşım ve yapılaşma kararlarıyla da bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.

Ağa ve Çay mahalleleri de planda yer aldı

2025–2029 dönemine ilişkin görev tablosunda Ağa Mahallesi ve Çay Mahallesi gibi bölgelerde açık alanda kontrolsüz yakmanın önlenmesine yönelik faaliyetler bulunuyor.

Bu kapsamda rutin denetimler ve kamera konumlandırılması gibi uygulamalar öngörülüyor.

Ancak bu mahallelerin planda anılması, söz konusu bölgelerin Düzce'nin en kirli mahalleleri olduğu anlamına gelmiyor. Belgede mahalle bazında böyle bir sıralama yapılmıyor.

2026 yılına ilişkin sonuçlar ne durumda?

Resmî planda yer alan 130 sınır aşımı, 2024 yılına ait ölçümlere dayanıyor.

Bu nedenle söz konusu veri, 2026 yılında da aynı sayıda aşım yaşandığını veya hava kirliliğinin aynı seviyede devam ettiğini göstermiyor.

Düzce'de hava kalitesinin sonraki yıllarda nasıl değiştiğinin belirlenebilmesi için aynı ölçüm istasyonlarına ait güncel, veri yeterliliği kontrol edilmiş ve karşılaştırılabilir sonuçların değerlendirilmesi gerekiyor.

Kış öncesi gözler hava kalitesinde

Düzce'nin 2025–2029 Temiz Hava Eylem Planı, hava kirliliğiyle mücadelede evsel ısınma, trafik, sanayi ve şehir planlamasının birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor.

2024 yılına ait resmî ölçümler geçmiş dönemde yaşanan sınır aşımlarını ortaya koyarken, 2026 yılındaki durumun belirlenmesinde güncel ölçümler ve planlanan önlemlerin uygulanma sonuçları önem taşıyor.