Düzce gece uzaydan nasıl görünüyor? 12 yıllık uydu verileri mercek altında

Düzce'nin yıllar içerisindeki değişimini görmek için yalnızca gündüz çekilen uydu görüntülerine bakmak gerekmiyor. Kentlerin geceleri yaydığı yapay ışık da uydular tarafından gözlemleniyor ve bu veriler insan faaliyetlerinin yeryüzünde bıraktığı gece izini incelemek için kullanılabiliyor.

NASA'nın Black Marble gece ışığı ürünlerinin temelini oluşturan VIIRS gözlemleri, Düzce'nin de içinde bulunduğu geniş coğrafyada gece yayılan ışığın yıllar içerisindeki durumunu inceleme olanağı sunuyor.

Düzce Hür Haber'in incelediği resmi teknik bilgiler, modern VIIRS gece ışığı kayıtlarının 2012 yılına kadar uzandığını gösteriyor. Böylece Düzce'nin 2012 ile 2024 arasındaki gece görünümünü aynı veri yaklaşımı üzerinden ele almak mümkün hale geliyor.

Düzce'ye bu kez gecenin karanlığından bakılıyor

Kentlerin uzaydan çekilmiş gece görüntülerinde en fazla dikkat çeken unsurlardan biri yerleşimlerin oluşturduğu ışık kümeleri.

Bu ışıklar yalnızca evlerden kaynaklanmıyor. Cadde ve sokak aydınlatmaları, sanayi tesisleri, ticari faaliyetler, ulaşım altyapısı ve diğer insan kaynaklı ışıklar da uyduların gece algıladığı toplam görüntünün oluşmasına katkı sağlıyor.

Bu nedenle gece ışığı verileri bir şehrin yalnızca nerede aydınlandığını göstermek için değil, insan faaliyetlerinin oluşturduğu ışık deseninin zaman içerisindeki değişimini araştırmak için de kullanılabiliyor.

Düzce açısından Merkez, Konuralp, Beyköy ve sanayi bölgelerinin bulunduğu alanların yanı sıra Akçakoca ve önemli ulaşım aksları, geniş ölçekli gece ışığı incelemelerinde ayrı ayrı ele alınabilecek noktalar arasında bulunuyor.

VIIRS nedir?

Gece ışıklarının gözlemlenmesinde kullanılan sistemlerin başında Visible Infrared Imaging Radiometer Suite, kısa adıyla VIIRS geliyor.

Suomi National Polar-orbiting Partnership uydusundaki VIIRS cihazının Day/Night Band sensörü, oldukça düşük seviyelerdeki gece ışığını algılayabiliyor.

NASA'nın verdiği bilgilere göre Suomi NPP üzerindeki VIIRS gece gözlemleri Ocak 2012'ye kadar uzanıyor.

NASA'nın Black Marble ürünleri de VIIRS'ın bu özelliğinden yararlanıyor. Sistem, insan kaynaklı gece ışıklarının özelliklerindeki ve dağılımındaki değişimlerin incelenmesine imkân sağlıyor.

Yaklaşık 500 metrelik çözünürlük

Black Marble gece ışığı ürünlerinin önemli özelliklerinden biri yaklaşık 500 metre düzeyindeki mekânsal çözünürlük.

Bu ayrıntı, verilerin nasıl yorumlanması gerektiği açısından büyük önem taşıyor.

Yaklaşık 500 metrelik çözünürlüğe sahip bir uydu ürünü üzerinden Düzce'deki tek bir bina veya belirli bir sokaktaki değişimin kesin olarak belirlendiğini söylemek doğru değil.

Buna karşılık kent merkezi, büyük yerleşim alanları, sanayi bölgeleri ve geniş ulaşım koridorları gibi daha büyük ölçekli alanların oluşturduğu gece ışığı desenleri incelenebiliyor.

Neden 2012?

2012 yılı bu çalışmalarda rastgele seçilmiş bir başlangıç noktası değil.

NASA'nın resmi kayıtlarına göre Suomi NPP üzerindeki VIIRS sisteminden elde edilen Black Marble veri kaydı Ocak 2012'den itibaren mevcut.

NASA'nın 2012 yılında yayımladığı dikkat çekici gece ışığı görüntülerinde de Suomi NPP uydusunun VIIRS sensöründen yararlanıldı.

Uydu, Dünya'nın yaklaşık 824 kilometre üzerinde hareket ederken VIIRS'ın Day/Night Band sensörü sayesinde kent ışıkları gibi düşük seviyeli gece sinyallerini algılayabiliyor.

Bu nedenle 2012, modern VIIRS gece ışığı serisinin başlangıcını temsil eden önemli bir yıl.

2012, 2016, 2020 ve 2024 neden seçildi?

Düzce'nin uzun dönemli gece görünümünü değerlendirmek amacıyla dört farklı zaman noktası esas alınabilir:

2012 – başlangıç noktası

2016 – dört yıl sonraki dönem

2020 – sekiz yıl sonraki dönem

2024 – 12 yıllık dönemin son noktası

Buradaki en önemli metodolojik şart, farklı yıllara ait görüntülerin aynı coğrafi alan, aynı veri yaklaşımı ve aynı görselleştirme ölçeği üzerinden karşılaştırılması.

Bir yılın görüntüsünü daha parlak renk skalasıyla, diğer yılı daha düşük skalayla göstermek gerçekte bulunmayan bir farklılık algısı yaratabilir.

Bu nedenle yalnızca iki uydu görüntüsünü yan yana koymak bilimsel bir karşılaştırma yapmak için yeterli değil.

NASA gece ışıklarını nasıl işliyor?

Uydunun gece algıladığı her ışık insan faaliyetlerinden kaynaklanmıyor.

Ay ışığı, atmosfer koşulları, arazi özellikleri, kar örtüsü ve farklı çevresel etkiler de sensörün kaydettiği radyansı etkileyebiliyor.

NASA'nın Black Marble ürünlerinde bu nedenle atmosferik ve çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik düzeltmeler uygulanıyor. Aylık ve yıllık kompozitler de işlenmiş gece ışığı gözlemlerinden oluşturulabiliyor.

Bu işlemler, farklı dönemlerdeki gece ışıklarının karşılaştırılabilmesi açısından önem taşıyor.

Işığın artması doğrudan “şehir büyüdü” anlamına gelmiyor

Gece ışığı verilerinin yorumlanmasındaki en önemli ayrım ise burada ortaya çıkıyor.

Bir bölgenin uydu görüntüsünde daha parlak hale gelmesi, tek başına o bölgenin fiziksel olarak aynı oranda büyüdüğü anlamına gelmiyor.

Gece ışığındaki değişim; yapılaşma ve altyapı gelişmelerinin yanı sıra sanayi ve ticari faaliyetler, aydınlatma sistemlerindeki değişiklikler ve insanların gece faaliyetleri gibi farklı etkenlerle ilişkili olabiliyor.

Bu nedenle Düzce'deki gece ışığı verilerini “nüfus şu kadar arttı”, “şehir şu kadar büyüdü” veya “ekonomi şu kadar gelişti” şeklinde tek bir göstergeye dönüştürmek bilimsel açıdan doğru değil.

Merkez'den Akçakoca'ya farklı alanlar incelenebilir

Düzce'nin gece görünümünün değerlendirilmesinde yalnızca kent merkezine odaklanılması ilin tamamını anlatmaya yetmez.

Merkez'in yanı sıra Konuralp, Beyköy ve organize sanayi bölgelerinin bulunduğu çevreler farklı yerleşim ve kullanım özelliklerine sahip.

Akçakoca ise kıyı yerleşimi olması nedeniyle Düzce kent merkezinden farklı bir yerleşim dokusu gösteriyor.

D-100 Karayolu, Anadolu Otoyolu bağlantıları ve Düzce-Akçakoca ulaşım aksı çevresindeki ışık dağılımları da geniş ölçekli bir uydu incelemesinde değerlendirilebilecek alanlar arasında bulunuyor.

Ancak bu bölgeler için gerçek raster ölçümü yapılmadan “ışık arttı”, “azaldı” veya “en fazla burada değişti” sonucuna ulaşmak doğru değil.

Düzce'nin fiziksel büyümesiyle gece ışığı aynı veri değil

Gece ışığı verilerinin, Düzce'nin fiziksel şehirleşmesini ortaya koyan arazi kullanımı çalışmalarıyla aynı veri olmadığı özellikle belirtilmeli.

Düzce Hür Haber'in daha önce yayımladığı Düzce Ovası nasıl değişti? özel dosyasında akademik araştırmaya dayanan arazi kullanım verileri üzerinden Düzce Merkez ilçesindeki “şehir yapısı” alanının 1999'da yaklaşık 1.200 hektardan 2020'de yaklaşık 4.300 hektara ulaştığı ele alınmıştı.

Bu iki değer arasındaki fark yaklaşık 3.100 hektar, başka bir ifadeyle yaklaşık 31 kilometrekare.

Ancak bu rakam gece ışığından hesaplanan bir büyüme miktarı değil. Arazi kullanımındaki fiziksel değişimi inceleyen ayrı bir akademik araştırmanın sonucu.

Gece ışığı incelemesi ise farklı bir soruya odaklanıyor: Düzce'nin geceleri uzaydan görülen insan kaynaklı ışık deseni zaman içerisinde nasıl değerlendirilebilir?

Bu nedenle iki çalışma birbirinin alternatifi değil; Düzce'nin değişimini farklı veri kaynakları üzerinden ele alan tamamlayıcı çalışmalar niteliğinde.

Gece ışıkları şehirler hakkında ne anlatıyor?

Uydu gece ışıkları yalnızca etkileyici dünya haritaları hazırlamak için kullanılmıyor.

NASA, Black Marble verilerinin insan faaliyetlerinin incelenmesinden afetler ve elektrik kesintilerinin değerlendirilmesine kadar farklı alanlarda kullanılabildiğini belirtiyor.

Gece ışıklarının uzun dönemli incelenmesi, insan faaliyetlerinin mekânsal dağılımını anlamaya yardımcı olabiliyor.

Ancak verinin güçlü olması kadar sınırlarının bilinmesi de önemli.

Uydu ışığı bize tek başına bir bölgedeki nüfusu, bina sayısını, ekonomik büyümeyi veya yapılaşmış alan miktarını vermiyor.

Bunun yerine geceleri yeryüzünden yayılan ışığın nerelerde yoğunlaştığını ve bu desenin zaman içerisinde nasıl farklılaşabildiğini incelemek için farklı bir pencere açıyor.

Düzce'nin gecesine uzaydan farklı bir bakış

Düzce'nin son yıllardaki dönüşümü nüfus, konut, tarım alanları, sanayi ve ulaşım gibi birçok gösterge üzerinden değerlendirilebilir.

VIIRS gece ışığı verileri ise kente tamamen farklı bir açıdan bakmayı mümkün kılıyor.

2012'ye kadar uzanan modern uydu kayıtları sayesinde Düzce'nin geceleri oluşturduğu ışık izinin uzun dönemler üzerinden incelenmesi mümkün.

Fakat bu görüntülerin doğru okunabilmesi için gece ışığının fiziksel şehir alanıyla aynı şey olmadığı ve parlaklık değişiminin tek bir nedene bağlanamayacağı unutulmamalı.

Düzce'nin gündüz görülen fiziksel değişiminin yanında, geceleri uzaydan bıraktığı ışık izi de kentin yakın geçmişini anlamaya yardımcı olabilecek farklı veri kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor.