9 milyon kişinin verileri incelendi: Ekran süresiyle ilgili dikkat çeken sonuç

Akıllı telefon, tablet ve bilgisayar karşısında geçirilen uzun saatlerin sağlık üzerindeki etkileri yeniden gündeme geldi. 9 milyondan fazla katılımcının verilerini kapsayan uluslararası bilimsel inceleme, ekran süresi ile depresyon ve obezite arasındaki ilişkilere dikkat çekti. Düzce'de geçmiş yıllarda gerçekleştirilen üç ayrı akademik araştırma da telefon ve sosyal medya kullanımına ilişkin önemli bulgular ortaya koydu.

Uluslararası incelemede ekran kullanımının olası sağlık etkileri değerlendirilirken, Düzce'de yapılan bağımsız araştırmalarda öğrencilerin dijital alışkanlıkları, konuşma kaygısı ve sosyal-duygusal yalnızlık düzeyleriyle ilişkileri açısından ele alındı.

9 milyondan fazla kişinin verileri değerlendirildi

The Lancet yayın grubunda yer alan eClinicalMedicine dergisinde yayımlanan uluslararası incelemede, 121 sistematik derleme ve yaklaşık 2 bin 790 ayrı çalışmadan elde edilen bulgular değerlendirildi.

İncelenen çalışmaların toplamda 9 milyondan fazla katılımcının verilerini kapsadığı bildirildi.

Ancak bu araştırma, 9 milyon kişinin aynı anda takip edildiği tek bir deneyden oluşmuyor. Daha önce yürütülmüş farklı bilimsel çalışmaların sonuçlarını bir araya getiren kapsamlı bir inceleme niteliği taşıyor.

Günde iki saatten fazla ekran kullanımı mercek altında

Araştırmada, günlük iki saatin üzerindeki eğlence amaçlı ekran kullanımına ilişkin bulgular da değerlendirildi.

Uzun süreli ekran kullanımı ile depresyon ve obezite arasında istatistiksel ilişkiler bulunduğu bildirildi.

Bununla birlikte günde iki saatten fazla ekran kullanan herkesin sağlık sorunu yaşayacağı şeklinde bir sonuç çıkarılamıyor.

İki saatlik süre, araştırmada kullanılan değerlendirme ölçütlerinden biri olarak öne çıkıyor. Her birey için geçerli, kesin bir sağlık sınırı anlamına gelmiyor.

Ekran kullanımının amacı, kişinin uyku düzeni, fiziksel aktivitesi ve günlük alışkanlıkları da değerlendirilmesi gereken unsurlar arasında bulunuyor.

2,8 milyon yıl ve 240 bin yıl ne anlama geliyor?

Uluslararası araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, ekran kullanımıyla ilişkili sağlık yüküne yönelik modelleme hesaplamaları oldu.

Depresyonla ilişkili yaklaşık 2,8 milyon sağlıklı yaşam yılı kaybı, obeziteyle ilişkili ise yaklaşık 240 bin sağlıklı yaşam yılı kaybı tahmin edildi.

Ancak bu rakamlar, insanların yaşam süresinden doğrudan bu kadar yıl eksildiği anlamına gelmiyor.

Sağlıklı yaşam yılı kaybı, hastalık nedeniyle sağlıklı geçirilemeyen dönemleri ve erken ölümün oluşturabileceği sağlık yükünü değerlendirmek amacıyla kullanılan bilimsel bir ölçüt.

Dolayısıyla söz konusu tahminlerin kesin ölüm sayısı veya doğrudan ömür kaybı olarak yorumlanması doğru değil.

Düzce'de yapılan araştırmalar ne söylüyor?

Uluslararası incelemenin yanı sıra, Düzce'de farklı yıllarda gerçekleştirilen üç akademik araştırma da dijital teknoloji kullanımının öğrencilerin günlük yaşamıyla ilişkisini ortaya koyan bulgular sundu.

Düzce Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışmalarda üniversite ve ortaokul öğrencilerinin internet, akıllı telefon, sosyal medya ve dijital oyun kullanımları farklı bilimsel ölçeklerle değerlendirildi.

Düzce Üniversitesi'nde 1.465 öğrenci incelendi

2019 yılında hazırlanan bir araştırmada, Düzce Üniversitesi merkez kampüsünde eğitim gören 1.465 öğrencinin teknoloji kullanım alışkanlıkları incelendi.

Çalışmada internet, akıllı telefon, sosyal medya ve dijital oyun bağımlılığına yönelik ölçekler kullanıldı.

Araştırmada internet bağımlılığı ölçeğinin ortalama puanı 28,07, akıllı telefon bağımlılığı ölçeğinin ortalama puanı 26,59, sosyal medya bağımlılığı ölçeğinin ortalama puanı ise 50,75 olarak hesaplandı.

Dijital oyun bağımlılığı ölçeğinde ortalama 13,41 puan elde edildi.

Bu rakamlar, bağımlı öğrenci sayısını veya bağımlılık yüzdesini değil, araştırmada kullanılan ölçeklerden alınan ortalama puanları gösteriyor.

Fiziksel aktivite yapanlarda ölçek puanları daha düşük

Aynı araştırmada, düzenli fiziksel aktivite yaptığını belirten öğrencilerin akıllı telefon ve sosyal medya bağımlılığı ölçeklerinden aldıkları ortalama puanların daha düşük olduğu görüldü.

Sağlık durumunu ve akademik başarısını iyi olarak değerlendiren öğrencilerde de incelenen bağımlılık ölçeklerinin ortalama puanları daha düşük bulundu.

Ancak bu sonuçlar, fiziksel aktivitenin tek başına teknoloji bağımlılığını önlediğini kesin olarak kanıtlamıyor.

Düzce'deki üç ortaokulda 331 öğrenci araştırıldı

Düzce Merkez'de bulunan Yeşiltepe, Aydınpınar ve Hürriyet ortaokullarında gerçekleştirilen bir başka araştırmada, sekizinci sınıfta öğrenim gören 331 öğrenci incelendi.

2020 yılında toplanan verilerle hazırlanan ve 2021 yılında tamamlanan çalışmada, öğrencilerin konuşma kaygıları ile dijital oyun, sosyal medya ve akıllı telefon bağımlılığı ölçeklerinden aldıkları puanlar arasındaki ilişki değerlendirildi.

Araştırmada bu değişkenler arasında pozitif yönlü ilişki saptandı.

Buna göre bağımlılık ölçeklerinde daha yüksek puan alan öğrencilerin konuşma kaygısı puanlarının da yükselme eğiliminde olduğu belirlendi.

Ancak bu bulgu, telefon veya sosyal medya kullanımının doğrudan konuşma kaygısına neden olduğunu kesin olarak göstermiyor.

198 öğrencide telefon kullanımı ve yalnızlık ilişkisi incelendi

Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören 198 öğrencinin katıldığı bir başka araştırma ise 2021 yılında yayımlandı.

Çalışmada akıllı telefon bağımlılığı ölçek puanları ile öğrencilerin sosyal-duygusal yalnızlık düzeyleri arasındaki bağlantı değerlendirildi.

Araştırma sonucunda iki değişken arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde istatistiksel ilişki bulunduğu bildirildi.

Bu sonuç, akıllı telefon kullanımının tek başına yalnızlığa yol açtığını kanıtlamıyor.

Düzce'de telefon bağımlılığı oranı belli mi?

Düzce'de gerçekleştirilen üç akademik çalışma, dijital teknoloji kullanımına ilişkin önemli bulgular sunuyor.

Ancak araştırmalar farklı yıllarda, farklı öğrenci gruplarıyla ve farklı yöntemlerle yürütüldü.

Bu nedenle sonuçlar, Düzce'deki bütün öğrencilerin veya kent nüfusunun genel durumunu temsil etmiyor.

Ayrıca bu çalışmalar, 2026 yılı itibarıyla Düzce'de telefon veya sosyal medya bağımlılığı oranının ne olduğunu ortaya koymuyor.

Kentteki güncel durumu belirlemek için yeni ve daha geniş kapsamlı araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.

Ekran süresi doğrudan depresyona neden oluyor mu?

Uluslararası inceleme, uzun süreli ekran kullanımı ile bazı sağlık sorunları arasında istatistiksel ilişkiler bulunduğunu gösteriyor.

Düzce'deki bağımsız araştırmalar ise dijital teknoloji kullanımıyla konuşma kaygısı ve sosyal-duygusal yalnızlık gibi farklı değişkenler arasındaki ilişkileri ele alıyor.

Ancak istatistiksel ilişki, doğrudan neden-sonuç bağlantısı anlamına gelmiyor.

Uluslararası incelemede değerlendirilen kanıtların önemli bir bölümünde bilimsel kesinlik düzeyinin sınırlı olması da sonuçların dikkatli yorumlanmasını gerektiriyor.

Bu nedenle uzun ekran kullanımının doğrudan depresyona, obeziteye veya erken ölüme neden olduğunun kesin olarak kanıtlandığını söylemek doğru değil.

Ekran kullanırken nelere dikkat edilmeli?

Telefon, tablet ve bilgisayar kullanımının günlük yaşamı olumsuz etkilememesi için dengeli alışkanlıklar oluşturulması önem taşıyor.

Özellikle uyku düzeninin korunması, fiziksel aktiviteye zaman ayrılması ve yüz yüze sosyal ilişkilerin ihmal edilmemesi sağlıklı yaşam açısından önem taşıyor.

Telefon ve sosyal medya kullanımının günlük sorumlulukları, uyku düzenini veya sosyal yaşamı olumsuz etkilemeye başlaması durumunda kullanım alışkanlıklarının gözden geçirilmesi yararlı olabilir.

Uluslararası araştırma ile Düzce'deki bağımsız akademik çalışmalar, dijital teknoloji kullanımının olası sağlık ve sosyal etkilerinin daha kapsamlı biçimde araştırılması gerektiğini ortaya koyuyor.