Düzce’de Kritik Çalıştay: Yapay Zeka Depremleri Önceden Haber Verebilir mi?

Düzce Üniversitesi’nde düzenlenen çalıştayda yapay zeka destekli afet erken uyarı sistemleri masaya yatırıldı. Uzmanlar, depremde saniyeler kazandıran teknolojilerin hayat kurtarabileceğini vurguladı.

Düzce’de afetlere karşı bilim ve teknolojiyi merkeze alan önemli bir etkinlik gerçekleştirildi. Düzce Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen “Yapay Zeka Tabanlı Afet Erken Uyarı Sistemleri Kullanımı ve Afet Yönetimi ve Farkındalığı Üzerine Etkilerinin Araştırılması Çalıştayı”, akademisyenler, uzmanlar ve öğrencileri bir araya getirdi. Çalıştayda, yapay zekanın afet yönetiminde nasıl kullanılabileceği, erken uyarı sistemlerinin toplum güvenliğine katkıları ve Türkiye’nin deprem gerçeği bilimsel yönleriyle ele alındı.     Program, afet risklerinin azaltılması ve teknolojik çözümlerin geliştirilmesi açısından önemli bir platform oluştururken, özellikle yapay zeka destekli erken uyarı sistemlerinin gelecekte hayat kurtaran kritik teknolojilerden biri olacağı vurgulandı.   Bilim, Teknoloji ve Kamu Kurumları Aynı Masada   Düzce Üniversitesi Düzce Meslek Yüksekokulu ile Robotik ve Yapay Zeka Topluluğu tarafından düzenlenen çalıştay; Düzce Valiliği ve Düzce Belediyesi iş birliğinde, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın Üniversite Öğrenci Toplulukları İş Birliği ve Destek Programı (ÜNİDES) kapsamında gerçekleştirildi.   Cumhuriyet Konferans Salonu’nda yapılan açılış programına akademisyenler, kamu yöneticileri, öğrenciler ve farklı disiplinlerden uzmanlar yoğun ilgi gösterdi.   Programın açılış konuşmasını yapan Robotik ve Yapay Zeka Topluluğu Danışmanı Dr. Öğr. Üyesi Süleyman Çeven, çalıştayın temel amacının afet yönetiminde teknolojinin rolünü bilimsel olarak değerlendirmek olduğunu belirtti.   Çeven, özellikle şu üç teknolojinin afet yönetiminde kritik rol oynadığını söyledi: • Yapay zeka algoritmaları • Sensör ağları • Robotik teknolojiler   Bu teknolojilerin birlikte kullanılmasıyla afetleri daha hızlı tespit eden ve müdahale süresini kısaltan sistemlerin geliştirilebileceğini ifade etti.   Rektör Sözbir: Yapay Zeka Artık Hayatın Her Alanında   Programda konuşan Düzce Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nedim Sözbir, yapay zekanın günümüzde yalnızca teknoloji alanında değil, birçok sektörde aktif şekilde kullanıldığını vurguladı.   Sözbir konuşmasında şu değerlendirmelerde bulundu: • Yapay zeka artık tıptan uzay teknolojilerine kadar pek çok alanda kullanılıyor. • Üniversitelerde geliştirilen projeler bu teknolojinin gelişiminde büyük rol oynuyor. • Öğrenci projeleri ve Teknofest başarıları, üniversitenin bilimsel üretkenliğini artırıyor.   Düzce Üniversitesi’nin bilimsel çalışmalarda önemli bir ivme yakaladığını belirten Sözbir, afet yönetimi alanında geliştirilecek teknolojilerin insan hayatını doğrudan etkileyebileceğini söyledi.   Türkiye’nin Deprem Gerçeği Bir Kez Daha Hatırlatıldı   Çalıştayın panel oturumunda konuşan Kocaeli Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şerif Barış, Türkiye’nin deprem kuşağında yer aldığı gerçeğine dikkat çekti.   Barış, özellikle şu noktaların altını çizdi: • Türkiye, büyük depremler açısından dünyada riskli ülkeler arasında bulunuyor. • Düzce ve çevresi aktif fay hatlarının bulunduğu bölgelerden biri. • Depremlerin yeri büyük ölçüde belirlenebiliyor ancak tam zamanı öngörmek halen mümkün değil.   Bu nedenle bilimsel çalışmaların ve erken uyarı sistemlerinin hayati önem taşıdığını belirten Barış, afet riskinin azaltılmasının ancak bilimsel hazırlıkla mümkün olduğunu ifade etti.   Erken Uyarı Sistemleri Halk Sağlığını da Koruyor   Panelde konuşan Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özge Karadağ, afet erken uyarı sistemlerinin yalnızca deprem anındaki riskleri azaltmadığını, aynı zamanda halk sağlığı açısından da önemli sonuçlar doğurduğunu söyledi.   Karadağ’a göre erken uyarı sistemleri şu alanlarda kritik rol oynuyor: • Yaralanmaların azaltılması • Bulaşıcı hastalık risklerinin kontrol altına alınması • Çevresel sağlık tehditlerinin önlenmesi • Sağlık hizmetlerinin hızlı organize edilmesi   Ayrıca toplumun afetlere hazırlıklı olması için tatbikatların artırılması ve sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.   ⸻   Deprem Erken Uyarı Sistemi Tahmin Değil, Zaman Kazandırır   Sentez Yer ve Yapı Mühendislik CTO’su Dr. Süleyman Tunç, deprem erken uyarı sistemlerinin çalışma prensiplerini teknik açıdan anlattı.   Tunç’a göre erken uyarı sistemi çoğu zaman yanlış anlaşılabiliyor. Sistem depremi tahmin etmiyor.   Bunun yerine şu şekilde çalışıyor: • Deprem dalgalarının türleri arasındaki hız farkını analiz ediyor • İlk dalga algılandıktan sonra diğer dalgalar gelmeden önce uyarı veriyor • Bu sayede saniyeler kazandırarak kritik sistemlerin kapanmasını sağlıyor   Bu birkaç saniyelik süre bile: • Trenlerin durdurulması • Doğalgaz hatlarının kapatılması • Asansörlerin güvenli kata çekilmesigibi birçok hayati işlemi mümkün kılabiliyor.   Marmara Depremi İçin Teknoloji Şart   EDİS Afet ve Deprem Sistemleri CEO’su Ali Emre Erişen, Marmara Bölgesi’nde beklenen büyük deprem riskine dikkat çekti.   Erişen, deprem riski yüksek bölgelerde teknolojik altyapının güçlendirilmesi gerektiğini belirterek şunları söyledi: • Erken uyarı sistemleri deprem riskini tamamen ortadan kaldırmaz. • Ancak can kaybını ciddi ölçüde azaltabilir. • Akıllı sensör ağları ve yapay zeka analizleri sayesinde afet yönetimi daha hızlı yapılabilir.   Akademisyenler ve Uzmanlar Çözüm Önerileri Geliştirdi   Açılış programının ardından çalıştay oturumları Rektörlük Çalıştay Salonu’nda devam etti.   Çalıştay kapsamında farklı disiplinlerden uzmanların katıldığı çalışma gruplarında şu başlıklar ele alındı: • Afet yönetiminde yapay zeka kullanımı • Erken uyarı teknolojileri • Yapay zeka etik ve hukuki çerçevesi • Lojistik süreçlerin yönetimi • Sağlık ve eğitim sistemlerinin entegrasyonu • Bilgi güvenliği • Toplumsal farkındalık çalışmaları   Akademisyenler, kamu görevlileri, sivil toplum kuruluşları temsilcileri ve öğrenciler disiplinlerarası bir yaklaşımla çözüm önerileri geliştirdi.   Geleceğin Afet Yönetimi Yapay Zeka ile Şekillenecek   Uzmanlara göre yapay zeka destekli erken uyarı sistemleri, gelecekte afet yönetiminin en kritik araçlarından biri olacak.   Sensör teknolojileri, büyük veri analizi ve makine öğrenmesi algoritmaları sayesinde: • Depremler daha hızlı algılanabilecek • Riskli bölgeler önceden analiz edilebilecek • Müdahale ekipleri daha hızlı yönlendirilebilecek • Afet sonrası kriz yönetimi daha etkin yapılabilecek   Bu nedenle üniversiteler, teknoloji şirketleri ve kamu kurumlarının ortak projeler geliştirmesi büyük önem taşıyor.