Çocuk Büyütürken Ebeveynlerin Yaptığı Yanlışlar

Çocuk Büyütürken Ebeveynlerin Yaptığı Yanlışlar

Çocuk yetiştirirken farkında olmadan yapılan hatalar çocukların psikolojik sağlamlılığını etkilemektedir. Ebeveynlerin çocuklarının her istediğini yapmaları, çocukları aç kalmasın diye zorla yemek yedirmeleri, sürekli başka çocuklar ile kıyaslamaları, çocuklarının oyunlarını yönetmeleri, toplum içinde veya ev ortamında çocuklarını sürekli engellemeleri ve mükemmel anne baba olma kaygıları çocuklara ağır sonuçlara sebep olabiliyor. Gelin birlikte bu yanlışlara bir bakalım.

“Benim çocukluğumda ailemin durumu yoktu. Şimdi çocuğumun her istediği olacak.” Çocuğunuzun her istediğinizi yapmanız sizi iyi anne baba yapmayacaktır. Aksine çocuğun maddi olarak ihtiyacından fazlasını her istediğinde ona sunmak çocuklarda sınırlarını öğrenme konusunda zorluk oluşturacaktır.

“Haydi, bir kaşık daha!”, “Aman çocuğum aç kalmasın.” Özellikle anneler “Çocuğun çok zayıflamış”, “Yeterince yemek yemiyor mu?” gibi söylemlere maruz kalıyor. Bu annelerin kendilerini bir süre sonra yetersiz bir anne olarak hissetmelerine sebep olmaktadır. Bu his onları farkında olmadan yaptıkları bir yanlışa götürür. Çocuklara zorla yemek yedirme davranışı çocuklarda yemek yemenin keyifsiz, acı veren bir eylem olarak algılanmasına sebep olur. Bu davranış çocuklarda yeme problemlerine yol açabilmektedir. 

“Komşunun çocuğu sınavdan senden daha yüksek not almış, sen ders çalışmıyorsun, sadece oyun oynamayı biliyorsun.” Kıyaslamalar. Hemen hemen her ebeveynin farkında olmadan yaptığı yanlışlardan biri. Çocuğunuzu diğerleri ile kıyaslamak onu motive etmez. Tam tersi çocuğun kıyaslandığı kişilere karşı öfkeli davranışlarda bulunmasına sebep olacaktır. Kıyaslanmalara maruz kalan çocuklarda “yetersizim, başarısızım” temel inançları ortaya çıkabilmektedir. Kendini yetersiz ve başarısız hisseden çocukların öz güveni de azalacaktır.

“Sessiz ol”, “Şimdi sırası değil, konuşma.” Ebeveynlerin çocuklarına karşı evde ya da toplum içinde “sen sus”, “sen bilmezsin”, “çok konuşma” gibi sözleri kullanması çocukların zamanla daha az konuşmasına ve kendilerini ifade etmekten çekinmelerine neden olacaktır. Bu sebepler çocukların düşüncelerinin değersiz olduğunu düşünmeye başlamasına, kendini konuşulmaya layık olmayan biri olarak görmelerine yol açacaktır.

Oyunu yönlendirmek. Ebeveynlerin farkında olmadan yaptığı yanlışlardan bir tanesi de çocukları ile oyun oynarken yaptıkları yönlendirmeler. Çocuğun dili oyundur. Kendini oyunla ifade eder. Anne baba olarak bizler çocuğumuzun kendini ifade etmesine engel olursak çocuğumuz ile aramızda çatışmalar yaşanabilir. Oyunu siz değil çocuğunuzun yönlendirmesi gerekmedir. Oyun oynarken çocuğu sürekli engellemek, ilgisi dışında seçenekler sunmak, onaylamamak gibi davranışlar çocukları öfkelendirecektir. Bu yüzden çocuğunuzla oyun oynarken onu yönetmeye veya yönlendirmeye çalışmamanız gerekmektedir. Çocuğunuzla oyun oynarken onun kurduğu bir senaryo varsa sizin de bu senaryoya davetli olduğunuzu unutmayın.

Mükemmeliyetçilik. Ebeveynlerin çok iyi hatta mükemmel anne baba olma kaygıları çocukları üzerinde olumsuz izler bırakabiliyor. Bu tutumlar çocuklarda depresyona, öfke problemlerine yol açabiliyor. Ayrıca çocuk kendi yaşıtları ile olan ilişkileri de olumsuz yönde etkilenebilmektedir. Mükemmeliyetçi anne babalar başarıyı zaten olması gereken bir şey olarak gördükleri için takdir etmeye gereksinim duymazlar. Çocuklarımızın hata yapmalarına izin vermemiz gerekir. Ancak mükemmeliyetçi ebeveynler çocuklarının bu hatalarına karşı öfke, aşırı kaygı gibi duygular hissederler. Başarısızlığı deneyimleyen çocuklar çok büyük hayal kırıklığına uğrarlar, kendilerini değersiz hissederler.

Sevgili anne ve babalar eğer sağlıklı bir çocuk yetiştirmek istiyorsanız öncelikle çocuklarınızdan her zaman doğru olanı yapmalarını ve mükemmel olmalarını beklemeyin. Hata yapmalarına izin verin. Yaşadığı duyguları ifade etmesine yardımcı olun. Çocuklarınıza güvenin, onlara inandığınızı belli edin. Kimseyle karşılaştırmayın. Olduğu gibi kabul edin. Hata yapmalarına izin verin. Kızmak, engellemek yerine teşvik edin. En önemlisi çocuklarınızı her koşulda sevdiğinizi belli edin. 

Uzm. Klinik Psikolog Özce Esen